Projekt "Ochrona wodniczki w Polsce i w Niemczech"
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, polski partner BirdLife International, prowadzi największy w Polsce projekt ochrony gatunkowej, finansowany w 75% przez fundusz LIFE-Nature. Przedmiotem prowadzonych działań ochronnych będzie najrzadszy ptak śpiewający kontynentu europejskiego – wodniczka. Projekt będzie trwał do 2010 roku i pochłonie kwotę 5,4 mln EUR.
Wodniczka (Acrocephalus paludicola) była niegdyś rozpowszechniona na bagnach i mokradłach całej kontynentalnej Europy. Jednakże w XX wieku większość tych siedlisk została osuszona dla potrzeb rolnictwa i teraz występowanie tego gatunku zostało ograniczone do wschodniej Polski, Białorusi, Ukrainy, Litwy oraz Węgier. Liczebność wodniczki w Polsce szacowana jest na 3,5 tysiąca śpiewających samców, co stanowi 17% populacji światowej i aż 80% populacji UE.
W lipcu 2004 roku, w ramach Konwencji Bońskiej dotyczącej ochrony wędrownych gatunków dzikich zwierząt, rząd polski podpisał porozumienie w sprawie ochrony wodniczki. Integralną częścią tego porozumienia jest europejski plan ochrony wodniczki, który państwa-sygnatariusze zobowiązały się wdrożyć w życie na swoich terytoriach.
Dlaczego należało podjąć zdecydowane kroki w celu ochrony wodniczki?
Wodniczka jest gatunkiem zagrożonym wymarciem w skali całego globu. Polska jest jednym z trzech państw (po Białorusi i Ukrainie) gdzie ten gatunek przetrwał jeszcze w stosunkowo dużej liczbie. Poza tym obszarem wodniczka jest już skrajnie nieliczna. Stąd też na Polsce ciąży obowiązek aby uchronić ten gatunek przed wpisaniem na do czarnej księgi zwierząt wymarłych na Ziemi.
Pomorze Zachodnie zostało objęte projektem jako pozostałość dawnej tzw. Populacji Zachodniej wodniczki, która obejmowała mokradła od Holandii, przez Brandenburgię do Pomorza Zachodniego. Przykładowo w Brandenburgii, w XIX wieku, gatunek był tak liczny, że nazywano go „wróblem trzcinowym” (liczebność wynosiła 100 tys. śpiewających samców). W chwili obecnej pozostało tam ok. 8 do 12 śpiewających samców. Badania z zastosowaniem technik genetyki molekularnej, a także izotopów stabilnych w piórach, wykazały odrębność populacji pomorskiej wodniczki od populacji poleskiej, obejmującej Polskę wschodnią, Białoruś i Ukrainę. W przeciwieństwie do terenów Pomorza Zachodniego, tu populacji jest jeszcze stosunkowo liczna i stabilna. Ochrona tych obszarów może zatem zagwarantować stałe zasilanie zanikających stanowisk na Pomorzu.
